Bijna iedereen krijgt in zijn leven wel een litteken. Het valt op dat littekens bij de ene persoon nauwelijks zichtbaar zijn, terwijl ze bij iemand anders juist dik, rood of opvallend blijven. Hoe komt dat eigenlijk? Het genezingsproces van de huid is een stuk ingewikkelder dan veel mensen denken. Verschillende factoren bepalen uiteindelijk hoe een litteken eruit gaat zien.
Het natuurlijke herstelproces van de huid
Als de huid beschadigd raakt, zet het lichaam direct een herstelproces in gang. Eerst wordt de wond gesloten om infecties te voorkomen. Vervolgens maakt het lichaam nieuw bindweefsel aan, voornamelijk collageen. Dit zorgt ervoor dat de huid weer stevig wordt.
Een litteken is dus eigenlijk een teken dat de huid zichzelf heeft gerepareerd. Toch is nieuw littekenweefsel anders opgebouwd dan normale huid. Daardoor kan het een andere kleur, structuur of soepelheid hebben.
Erfelijke aanleg
Waarom sommige mensen bijna onzichtbare littekens ontwikkelen en anderen juist opvallende littekens krijgen, heeft voor een groot deel te maken met erfelijke aanleg.
Sommige mensen hebben van nature een grotere kans op hypertrofische littekens of keloïden. Het lichaam maakt dan tijdens het genezingsproces meer bindweefsel aan dan nodig is. Het gevolg is een dikker en duidelijker zichtbaar litteken. Niet iedereen reageert dus hetzelfde op een huidbeschadiging, ook al gaat het om precies dezelfde wond.
De plaats van de wond maakt verschil
Ook de locatie op het lichaam heeft invloed op het uiteindelijke resultaat. Wonden op plaatsen waar veel spanning op de huid staat, zoals de schouders, borst of gewrichten, genezen vaak minder mooi dan op plekken waar de huid weinig beweegt.
Daarnaast laten grote of diepe wonden meer littekenweefsel achter dan oppervlakkige beschadigingen. Hoe ernstiger de beschadiging, hoe uitgebreider het herstelproces meestal verloopt.
Goede wondverzorging
Ondanks dat erfelijke factoren niet te beïnvloeden zijn, is wondverzorging belangrijk. Het schoonhouden van de wond, het voorkomen van infecties en het beschermen tegen zonlicht kunnen bijdragen aan een mooier eindresultaat. Vooral uv-straling maakt jonge littekens donkerder, waardoor ze langer zichtbaar blijven. Daarom wordt vaak geadviseerd om een vers litteken gedurende langere tijd goed tegen de zon te beschermen.
Ook roken, een ongezonde leefstijl en bepaalde medische aandoeningen kunnen het genezingsproces vertragen.
Geduld
Veel mensen verwachten dat een litteken binnen enkele weken volledig genezen is. In werkelijkheid kan het rijpingsproces van een litteken twaalf tot achttien maanden duren. Tijdens die periode verandert het litteken vaak nog van kleur, dikte en soepelheid.
Een rood of verdikt litteken direct na het sluiten van een wond betekent dus niet automatisch dat het eindresultaat ook zo blijft.
Mogelijkheden om littekens te verbeteren
Als een litteken na verloop van tijd zichtbaar blijft of als storend wordt ervaren, zijn er verschillende behandelmogelijkheden. Welke behandeling geschikt is, hangt af van het type litteken, de leeftijd van het litteken en de conditie van de huid.
Professionals zoals Marco van Coevorden kijken daarom eerst zorgvuldig naar de aard van het litteken voordat een behandeladvies wordt gegeven. Op marcovancoevorden.nl vind je meer informatie over huidverbetering en de technieken die worden ingezet om de huidstructuur te ondersteunen.
Veelgestelde vragen over littekens
De zichtbaarheid van een litteken hangt onder meer af van erfelijke aanleg, het type wond, de plaats op het lichaam, de wondverzorging en de manier waarop het lichaam nieuw bindweefsel aanmaakt tijdens het herstel.
Een hypertrofisch litteken is een verdikt, vaak rood litteken dat binnen de grenzen van de oorspronkelijke wond blijft. Het ontstaat doordat tijdens de genezing tijdelijk te veel bindweefsel wordt aangemaakt.
Een hypertrofisch litteken blijft binnen de oorspronkelijke wondranden. Een keloïd groeit juist verder dan de oorspronkelijke wond en kan groter worden dan de huidbeschadiging zelf.
Het rijpingsproces van een litteken duurt meestal tussen de twaalf en achttien maanden. In deze periode kunnen kleur, dikte en soepelheid nog veranderen.
Uv-straling kan jonge littekens donkerder maken, waardoor ze langer zichtbaar blijven. Daarom wordt geadviseerd om een vers litteken goed te beschermen met kleding of een zonnebrandmiddel met een hoge beschermingsfactor.
Ja. Wonden op plaatsen waar veel spanning op de huid staat, zoals schouders, borst en gewrichten, hebben vaak een grotere kans op een opvallender litteken dan wonden op rustigere huidgebieden.
Een goede wondverzorging, het voorkomen van infecties, bescherming tegen zonlicht en een gezonde leefstijl kunnen bijdragen aan een gunstiger genezingsproces en een minder opvallend litteken.
Roken, bepaalde medische aandoeningen, slechte doorbloeding, infecties en een ongezonde leefstijl kunnen het herstel van de huid vertragen en invloed hebben op de uiteindelijke littekenvorming.
Ja. Afhankelijk van het type en de leeftijd van het litteken zijn verschillende behandelingen mogelijk. Een specialist beoordeelt eerst de huid en adviseert vervolgens welke aanpak het meest geschikt is.