‘De kunstenaar centraal’, dat is de essentie. Aan het woord is Guy Coolen, artistiek directeur van het inmiddels zowel nationaal als internationaal geroemde festival Operadagen Rotterdam. De naam van ’t festival is van meet af aan een beetje misleidend geweest. De ‘Operadagen Rotterdam’ (ODR) is een muziektheaterfestival met een bandbreedte waar met bewondering en gepaste ‘Sehnsucht’ naar gekeken wordt.

Of het nou de voetbalopera ‘Hi Ha Hondenlul’ door het Belgische ‘het KIP’ betreft, of de ode die performance- en beeldend kunstenaar Sjaron Minailo brengt aan het avant-gardistische ‘Rothko Chapel’ van de Amerikaanse componist Morton Feldman (1926-1987). Of het gratis toegankelijke ‘Van smartlap tot Opera’ in de Koeweide in de volksbuurt Crooswijk: stemmen zullen klinken! Van hoog tot laag cultuur en centraal thema dit jaar: BROEDERSCHAP.

guy16

Een tweede jaar, geïnspireerd op de Franse Revolutie met haar vermaarde leus: “liberté, égalité, fraternité”, onderzoekt Coolen en zijn staf de kunstvorm ‘Opera’, of wat secuurder: ‘muziektheater in brede zin.’ Coolen: “Wij willen met de Operadagen Rotterdam de evolutie tonen van waar opera of muziektheater naartoe kan gaan.”

In deze negende editie van de ODR staat het thema ‘broederschap’ centraal. Heldische en mythische personages als King Arthur, Parsifal en MacBeth zullen in een eigentijdse bewerking, Rotterdam als  het muziektheater Walhalla van Europa laten zijn.

Coolen: “Ja, we zijn een uniek festival. Met een brede programmering. Iemand merkte eens op over de ODR dat wij een ‘niet-dogmatisch festival’ zijn.”

Die laatste opmerking slaat nou precies de spijker op de kop. Of ‘t nu high- of low-culture is: de ODR zijn een staalkaart van beide polen. Een state-of-the-art-festival waar vanuit budgettaire overwegingen een artistieke handtekening is geëvolueerd. Waarbij grote (lees peperdure) producties ontbreken. De (verhoudingsgewijs) beperkte financiële middelen, noopt tot keuzes. Trouw aan het motto ‘de kunstenaar centraal’, krijgt het experiment, de verkenning van de bandbreedte van muziektheater ruim baan.

guy2.1

Coolen: “Dat is wat een mijn leermeesters, Pierre Audi (directeur Holland Festival), mij heeft meegegeven toen ik aantrad: ‘laat de kunst en de kunstenaar centraal staan’, dan komt het altijd goed”, aldus de wars van enige praal en hoogmoed ogende sympathieke zuiderbuur. Denkend en bouwend vanuit de kunst, zo u wilt de ‘avant-garde’, en tegelijkertijd is er ook aanbod voor de oldskool operaliefhebber. In die dichotomie ligt de kracht, het bijzondere van dit oer-Rotterdamse muziektheater festival. Dat is zeker geen sinecure. Het heeft wellicht even geduurd, maar de artistieke humus laag onder het festival is voor een goed verstaander hoorbaar en voelbaar! Zonder poespas is te stellen dat dit een prestatie van jewelste is van de Vlaamse artistiek leider. Volgend jaar viert het festival haar tweede lustrum. Na wat kinderziektes en groeistuipen is ’t festival tot het ‘enfant terrible in format’ verworden, dat van zich laat horen en waar inmiddels over wordt gesproken. Ook internationaal.

Coolen: “Toen ik aantrad is mij gevraagd een internationaler profiel te ontwikkelen en op de tweede plaats makers van hier te linken aan buitenlandse makers of programmatoren. Maar, ook het kleinere werk wat nog niet getoond werd naar hier halen was een van mijn prioriteiten.”

Wie het programmaboekje doorspit zal bemerken dat deze uitgangspunten zeer zeker gerealiseerd worden. In negen dagen zullen 32 projecten en wel 100 voorstellingen plaatsvinden. En, wederom op verrassende plekken. Stond vorig jaar nog de oude gevangenis aan de Noord-Singel als festivallocatie te boek, spectaculair zal de openingsvoorstelling in de Onderzeebootloods op zuid worden. De festivalopener zal de multimediale voorstelling ‘Soselo in Siberia’ zijn waarbij het ‘Rosa Ensemble’ en het ’33 1/3 collective’ de handen ineen slaan en de composities van Daniel Cross hun weg zullen vinden in de rauwe omgeving van de Onderzeebootloods. De tamelijke onbekende dichter Soselo zou meer naam en faam verwerven onder zijn bekendere bijnaam: Stalin. Daarmee raakt de voorstelling een ander onderliggend centraal thema, dat van leiderschap. Het is Coolen gelukt door vanuit de gedachte van de leus van de Franse Revolutie archetypische karakters in een eigentijdse muziektheatrale setting diachronisch te fileren en zaken als macht, leiderschap en wat er dan gebeurt met een fenomeen als broederschap te ontmaskeren. Poetin staat niet zover af van Soselo, het messianistische verwachtingspatroon van iemand als Obama had op zijn avond van z’n eerste verkiezing veel weg van de belofte die een ontluikende held als Parsifal in zich draagt.

En, de machtwellusteling MacBeth, die zich onfeilbaar en onkwetsbaar acht na de voorspelling van de drie heksen? Ach, een populist beziet daar de gevestigde macht, het politieke establishment in. De kunst centraal legt de mens, de mensheid en al haar schoonheid maar zeer zeker ook haar rancune bloot. Daarmee articuleert de kunst, met dit festival, een van haar primaire functies: die van spiegel van haar tijd en tijdgeest.

De foto’s bij dit artikel zijn gemaakt door Zelda Molenaar van De Z van Zelda.

guy8